Ο όρος Λεπτή Κινητικότητα αναφέρεται στις κινήσεις που κάνουμε με τους μικρούς μύες των χεριών μας. Η ανάπτυξη της λεπτής κινητικότητας είναι ιδιαίτερα σημαντική καθώς επηρεάζει όλους τους τομείς της καθημερινότητας ενός παιδιού, από το παιχνίδι μέχρι τη σχολική επίδοση. Συγκεκριμένα, συνδέεται άμεσα με τη γραφή, την ένδυση και απόδυση, το χειρισμό εργαλείων, τη σίτιση και γενικότερα την αυτοφροντίδα του παιδιού. 

Τα παιδιά ξεκινούν να χρησιμοποιούν τα χέρια τους από τη στιγμή που γεννιούνται για να εξερευνήσουν το σώμα τους και τον κόσμο γύρω τους. Οι δεξιότητες λεπτής κινητικότητας αναπτύσσονται, καθώς ολόκληρο το σώμα αρχίζει να κινείται και να γίνεται πιο σταθερό. Επίσης τα παιδιά μαθαίνουν να κάνουν περισσότερα πράγματα με τα χέρια τους, καθώς οι γνωστικές, κοινωνικές, και συναισθηματικές τους δεξιότητες βελτιώνονται.

Οι γονείς παίζουν σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη των κινητικών δεξιοτήτων του παιδιού. Το πιο σημαντικό πράγμα που μπορείτε να κάνετε είναι να παρέχετε ευκαιρίες που είναι διασκεδαστικές και διαδραστικές για το παιδί σας, όπως να χρησιμοποιήσετε εκπαιδευτικά παιχνίδια λεπτής κινητικότητας.

Πώς βοηθάμε τα παιδιά να αναπτύξουν τη λεπτή κινητικότητα;

Μέσα από την εξάσκηση και το παιχνίδι. Πρέπει να δίνουμε στα παιδιά ερεθίσματα για δραστηριότητες και παιχνίδια λεπτής κινητικότητας. Οι ικανότητες αναπτύσσονται σταδιακά μέσω της εμπειρίας, της επανάληψης και της έκθεσης σε μια ποικιλία υλικών. 

Παρακάτω παρουσιάζονται τα καλύτερα παιχνίδια για την προαγωγή της λεπτής κινητικότητας που μαθαίνουν στα παιδιά πώς να χρησιμοποιούν τα δάχτυλά τους για να κάνουν κάποιες ενέργειες.

Παιχνίδια λεπτής κινητικότητας

Παιχνίδι με Χάντρες και Κορδόνι

Εκπαιδευτικό παιχνίδι λεπτής κινητικότητας με χάντρες και κορδόνι. Κατάλληλη ηλικία ενασχόλησης από 36 μηνών και άνω. Το παιδί προσπαθώντας να περάσει τις χάντρες μέσα από το κορδόνι θα εξασκήσει τις κινήσεις των δαχτύλων, του καρπού και των χεριών, κάτι που θα το βοηθήσει να κατακτήσει δεξιότητες στην καθημερινή του ζωή.

Ποια είναι τα εκπαιδευτικά οφέλη για το παιδί;

• μαθαίνει να περνάει χάντρες σε κορδόνι.
• αναπτύσσει την αμφίπλευρη λειτουργία των χεριών (αμφίπλευρο συντονισμό).
• συντονίζει τη λειτουργία χεριού-ματιού (οπτικοκινητικό συντονισμό).
• εξασκεί τη λεπτή κινητικότητα.
• αναπτύσσει τη φαντασία και το δημιουργικό παιχνίδι.

Σφηνώματα για Λεπτή Κινητικότητα

Πλαστικό εκπαιδευτικό παιχνίδι κατάλληλο για παιδιά από 18 μηνών και άνω, με εγκοπές και σφηνώματα σε διάφορα χρώματα. Κάθε ενσφήνωμα φέρει ένα χρώμα και αριθμό. Το παιδί προσπαθώντας να τοποθετήσει το ενσφήνωμα σωστά στην εγκοπή αναπτύσσει τη λεπτή κινητικότητα, τον οπτικοκινητικό συντονισμό ενώ ταυτόχρονα εξελίσσει γνωστικές δεξιότητες όπως τα χρώματα και τους αριθμούς.

Ποια είναι τα εκπαιδευτικά οφέλη για το παιδί;

• Το παιδί εξασκεί τη δύναμη των χεριών του.
• Αναπτύσσει και βελτιώνει τη λεπτή κινητικότητα.
• Συντονίζει τη λειτουργία ματιού-χεριού (οπτικοκινητικό συντονισμό).
• Αναπτύσσει γνωστικές δεξιότητες όπως η αναγνώριση χρωμάτων και αριθμών.

Σετ Κοπής Λαχανικών & Φρούτων (Παζλ)

Ξύλινο εκπαιδευτικό παζλ κατάλληλο για παιδιά από 24 μηνών και άνω. Περιλαμβάνει ένα ξύλινο δίσκο, ένα ξύλινο μαχαίρι, αχλάδι, πορτοκάλι, φράουλα, μπανάνα. Τα φρούτα κόβονται με το μαχαίρι και ξανακολλάνε με velkro.

Με αυτό το ξύλινο παζλ το παιδί αποκτά γνώσεις για την καθημερινή ζωή. Αποκτά καλύτερο έλεγχο των κινήσεών του και αναπτύσσει την παρατηρητικότητα του. Αποτελεί ένα εκπαιδευτικό κλασικό παιχνίδι κατάλληλο για παιδιά προσχολικής ηλικίας. Με τα αυτοδιορθωτικά κομμάτια το παιδί μπορεί να καταλάβει αν έχει βάλει σωστά τα κομμάτια χωρίς τη βοήθεια ενήλικα. Έτσι, όταν καταφέρνει κάτι μόνο του, νιώθει αυτοπεποίθηση!

Ποια είναι τα εκπαιδευτικά οφέλη για το παιδί; 

• Εξασκεί τη λεπτή κινητικότητα και το χειρισμό παιδικών εργαλείων.
• Συντονίζει τη λειτουργία ματιού-χεριού (οπτικοκινητικό συντονισμό).
• Αναπτύσσει γνωστικές και γλωσσικές δεξιότητες όπως η αναγνώριση και η ονομασία των φρούτων.
• Αναπτύσσει την οπτική αντίληψη.
• Αναπτύσσει τη δημιουργικότητα και φαντασία του παιδιού (συμβολικό παιχνίδι).

Ξύλινες Βίδες

Εκπαιδευτικό ξύλινο παιχνίδι με βίδες. Κατάλληλο για παιδιά ηλικίας 24 μηνών και άνω. Κάθε βίδα έχει ένα αντίστοιχο μπουλόνι που ταιριάζει με το χρώμα και το σχήμα. Το παιδί προσπαθώντας να βιδώσει και να ξεβιδώσει τις βίδες αναπτύσσει οπτικές και γνωστικές δεξιότητες όπως την ταύτιση και αναγνώριση χρωμάτων και σχημάτων.

Ποια είναι τα εκπαιδευτικά οφέλη για το παιδί;

• Μαθαίνει να βιδώνει και να ξεβιδώνει.
• Αναπτύσσει την αμφίπλευρη λειτουργία των χεριών (αμφίπλευρος συντονισμός).
• Αναπτύσσει την λεπτή κινητικότητα και την επιδεξιότητα των δακτύλων.
• Συντονίζει τη λειτουργία ματιού-χεριού (οπτικοκινητικό συντονισμό). 
• Εξασκεί τη λογική σκέψη.
• Αναπτύσσει την οπτική αντίληψη.

Παιχνίδια Ταξινόμησης

Ξύλινο εκπαιδευτικό παιχνίδι κατάλληλο για παιδιά από 36 μηνών και άνω. Είναι σχεδιασμένο να βοηθά στην ανάπτυξη λεπτών κινητικών δεξιοτήτων και του συντονισμού χεριού-ματιού. Το παιδί προσπαθεί να πιάσει τις μπίλιες είτε με τα δάκτυλα, ή με τη τσιμπίδα είτε με το κουτάλι βάζοντάς τες στο αντίστοιχο χρώμα. Αυτή η δραστηριότητα ενισχύει τη λαβή των παιδιών, προάγοντας τους δυνατούς μύες των δακτύλων και της παλάμης ενώ παράλληλα εξασκούνται στην ταύτιση και αναγνώριση των χρωμάτων.

Ποια είναι τα εκπαιδευτικά οφέλη για το παιδί;

• Αναπτύσσει την λεπτή κινητικότητα και την επιδεξιότητα των δακτύλων 
• Συντονίζει τη λειτουργία ματιού-χεριού (οπτικοκινητικό συντονισμό)
• Μαθαίνει να ταξινομεί τις μπίλιες ανά χρώμα
• Ενισχύει τη συγκέντρωση
• Αναπτύσσει γνωστικές δεξιότητες όπως η αναγνώριση χρωμάτων

Από την Eργοθεραπεύτρια : Χρυσάνθη Κοκκοράκη

Χωρίζονται σε πέντε γενικές κατηγορίες:

1. Αδρή κινητικότητα 
2. Λεπτή κινητικότητα
3. Γλωσσικές δεξιότητες
4. Κοινωνικότητα και παιχνίδι
5. Γνωστικές δεξιότητες

Τι είναι η αδρή κινητικότητα;

Ο τρόπος με τον οποίο το βρέφος χρησιμοποιεί τους μεγάλους μυς του σώματος του, δηλαδή τους μυς του κορμού, των άκρων και του λαιμού.
Οι δεξιότητες αδρής κινητικότητας περιλαμβάνουν ορόσημα, όπως ο έλεγχος του κεφαλιού, η καθιστή θέση, το μπουσούλημα και το περπάτημα. Η εξέλιξη των δεξιοτήτων αυτών, από τη γέννηση έως τα δύο χρόνια, συνίσταται στο ότι το παιδί απομακρύνει όλο και περισσότερο το σώμα του από το έδαφος, ξεκινώντας από το κεφάλι και προχωρώντας έως τα δάχτυλα των ποδιών.

Τι είναι η λεπτή κινητικότητα;

Οι δεξιότητες χεριών και δακτύλων που χρησιμοποιεί το μωρό για να χειριστεί τα παιχνίδια του εξαρτώνται από τη λεπτή κινητικότητα του. Όπως και η αδρή κινητικότητα, έτσι και η λεπτή αναπτύσσεται με συστηματικό τρόπο, ξεκινώντας από ανακριβείς κινήσεις της γροθιάς και φτάνοντας έως τις λαβές ακριβείας με τον αντίχειρα και τον δείκτη.

Τι είναι οι γλωσσικές δεξιότητες;

Εδώ είναι που θα λάμψουν οι δικές σας ικανότητες επικοινωνίας με το μωρό. Η συνεισφορά των γονιών μπορεί να επηρεάσει τη γλωσσική ανάπτυξη του παιδιού περισσότερο από κάθε άλλη δεξιότητά του. Μπορεί να πιστεύετε ότι τα μωρά δεν μιλάνε και πολύ, μέχρι τουλάχιστον τους 18 μήνες, όμως η βρεφική “ομιλία” ξεκινάει στην πραγματικότητα από τη γέννησή τους.

Η κραυγή του νεογέννητου που κάνει τις νοσηλεύτριες να πάνε τρέχοντας κοντά του, αυτή που κάνει το στήθος της μαμάς να τρέχει γάλα και την ίδια να σπεύδει να αγκαλιάσει το παιδί, αυτη που κάνει τους γονείς να σκουντουφλάνε πάνω σε έπιπλα τρέχοντας να το ταΐσουν στις 3:00 τα ξημερώματα..αυτή είναι η ομιλία του!

Για ένα μικρό μωρό, γλώσσα είναι κάθε ήχος ή χειρονομία που προκαλεί την ανταπόκριση των φροντιστών του. Κατά τη διάρκεια του πρώτου χρόνου ζωής, στο προγλωσσικό στάδιο της λεκτικής ανάπτυξης, το μωρό μαθαίνει να επικοινωνεί χωρίς να είναι ακόμα έτοιμο να αρθρώσει λέξεις. Από πολύ νωρίς μαθαίνει ότι η “γλώσσα” του, δηλαδή το κλάμα, αποτελεί εργαλείο κοινωνικής συνδιαλλαγής, το οποίο μπορεί να χρησιμοποιήσει για να τραβήξει την προσοχή των γύρων του και να ικανοποιήσει τις ανάγκες του.

Όταν ανταποκρίνεστε με ευαισθησία στα πρώτα κλάματα του μωρού, το βοηθάτε να τελειοποιήσει αυτά τα κάπως απαιτητικά σινιάλα και να τα εξελίξει σε μια πιο “ευγενική” γλώσσα του σώματος, που κάνει τα αιτήματά του λιγότερο ενοχλητικά.

Οι μητέρες έχουν από φυσικού τους την ικανότητα να συνομιλούν με τα μωρά τους. Οι γλωσσολόγοι που έχουν μελετήσει μητέρες σε όλο τον κόσμο, έχουν ταυτοποιήσει και ένα είδος παγκόσμιας μητρικής διαλέκτου. Οι μητέρες, δηλαδή, έχουν τη διαισθητική ικανότητα να μιλάνε με τρόπο που συνάδει με το επίπεδο του μωρού και ταυτόχρονα να ανεβάζουν το επίπεδο επικοινωνίας κάθε φορά που το παιδί είναι έτοιμο να ανταποκριθεί σε αυτό.

Τι είναι η κοινωνικότητα και το παιχνίδι ως αναπτυξιακή δεξιότητα;

Οι τρόποι με τους οποίους ένα μωρό αλληλεπιδρά με τους φορτιστές του και παίζει με παιχνίδια συναποτελούν τις κοινωνικές του δεξιότητες. Όπως συμβαίνει και στη λεκτική ικανότητα, έτσι κι εδώ, η αλληλεπίδραση με τους γονείς μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την κοινωνική ανάπτυξη του βρέφους. Σημαντικό είναι να παίξει με τα κατάλληλα παιχνίδια για κάθε στάδιο ανάπτυξής του και να διασκεδάσετε με το μωρό σας.

Τι είναι οι γνωστικές δεξιότητες;

Συχνά παρακολουθούμε τις γκριμάτσες των μωρών και αναρ τι να σκέφτεται τώρα! Παρ’ ότι δεν μπορεί ποτέ να είστε σίγουροι για το τι συμβαίνει στον αναπτυσσόμενο εγκέφαλο του μωρού, έχει πλάκα να προσπαθεί κανείς να μαντέψει, τι σκέφτεται, μέσα από τις εκφράσεις του προσώπου του και τη συμπεριφορά του. Οι γνωστικές δεξιότητες περιλαμβάνουν την ικανότητα σκέψης, τη λογική, την προσαρμογή σε διαφορετικές καταστάσεις παιχνιδιού και την επίλυση προβλημάτων, όπως το “πώς μπορώ να προσπεράσω ένα εμπόδιο μπουσουλώντας”.

Πηγή: The Baby Book – Sears William & Martha

Πηγή εικόνας: pvproductions